Akwaforta, czyli artyzm i procesy chemiczne

Akwaforta, czyli artyzm i procesy chemiczne

 

Kwasoryt - zasady tworzenia

Uważamy, że nazwa wywodząca się z wyrazów obcych jest nieco bardziej estetyczna, dlatego wspólnie przetłumaczmy: z języka włoskiego 'acqua' - woda, 'forte' - mocna. Skąd woda, jeśli zasygnalizowaliśmy wymienną nazwę związaną z nieco innym związkiem chemicznym? Otóż "mocną wodą" nazywa się kwas azotowy, silny kwas tlenowy oficjalnie opracowany w wieku XVII, jednak w sposób oczywisty znany już wcześniej. Wiemy to właśnie dzięki dziełom sztuki powstałym poprzez jego zastosowanie w roku 1513 przez Ursa Grafa, szwajcarskiego artystę. Na przestrzeni stuleci akwaforta stała się, obok grawerstwa, jedną z najważniejszych technik tworzenia sztychów oraz najbardziej cenioną dziś grafiką wklęsłą kręgu kultury zachodniej. Należy ona do grupy tzw. grafik dawnych mistrzów, uznawanych za sztukę piękną - od dekoracyjnej po użytkową.

 

Nawet początkujący artyści są w stanie stworzyć wspaniałe druki, monotypie, akwaforty i grafiki. Mogą stać się one bardzo cenne, niosąc benefity obcowania z prawdziwą rzemieślniczą sztuką. Dlatego kolekcjonowanie sztuki zacząłbym od litografii i akwaforty właśnie.

Arne Glimcher

 

Jak powstaje akwaforta?

Skoro zapowiadamy, że w całej metodzie niezbędna jest chemia aktywna, sytuacja robi się ciekawa. W początkowym okresie powstawania tych niebanalnych przykładów sztuki, wizerunki czy rysunki powstawały na metalowych płytkach (cynk lub miedź) wytrawionych kwasem. Pokrywane one były specjalnie przygotowanym werniksem, którego warstwa następnie zostawała pokryta rysunkiem, za pomocą stalowej igły (wł. "intaglio"; nacięcia, nacinanie). Sama werniksowa warstwa ochronna była na kwas odporna, nie były takowymi zaś otrzymane linie i kształty - zanurzone w "mocnej wodzie" odsłaniały założoną przez artystę kompozycję. Jednym słowem koncepcja estetyczna powstawała poprzez wytrawienie wklęsłego szkicu na płycie, w wyniku czego otrzymywano metalowy odpowiednik stempla. Następne pokryty farbą drukarską element - będący zwyczajnie matrycą - mógł być odciskany na np. papierze za pomocą solidnej prasy, tworząc swoistą reprodukcję dzieła sztuki.


Proces tworzenia kwasorytu wydaje się być dość zgrzebny i jak na dawne czasy, przyznajmy, niebezpieczny dla artysty. Wykonując żabi skok do dwudziestego stulecia, wypada dodać jak wyglądać może wykonywanie akwaforty współczesnej. Artyści oraz kuratorzy sztuki zaczęli zwracać baczną uwagę na uczynienie chemicznej ingerencji na metal mniej toksyczną. Początkowo zamieniano wernisk akwafortowy (skład to żywica, wosk i asfalt) woskiem stosowanym m.in. do pastowania podłóg (sic!). Postęp technologiczny poprzedniego stulecia pozwolił również na wykorzystanie chlorku żelaza czy polimerów akrylowych, do wykonania sztychów. Warstwa ochronna akwaforty może być usuwana za pomocą środków, takich jak soda, która w przeciwieństwie do kwasu, nie podowuje wydzielania szkodliwych substancji lotnych. Z kolei medium drukarskie stosowane jest w oparciu o środki rozpuszczalne w wodzie, ewentualnie w amoniaku. Z pewnością kwasoryt zyskał w ciągu ostatnich 100 lat więcej warsztatowej "ogłady".

 

 DZIEŁA SZTUKI NA SPRZEDAŻ  |   Akwaforta    |  PRZEJDŹ DO ZBIORÓW GALERII FOKSAL 17 

 

Akwaforta - twórcy i wartość artystyczna

Akwaforta na sprzedaż. Galeria Sztuki Foksal 17

Biorąc pod uwagę naturę procesu i metodologię wykonania kwasorytu, Czytelnik może zdziwić się, jak wielu słynnych twórców wykonywało akwaforty. Dürer (stosujący w XVI w. płytki żelazne), Rembrandt, Blake (sztychy reliefowe) czy Goya to nazwiska oczywiste dla tej artystycznej techniki graficznej. Zamiłowanie do tej techniki wprowadzali również w życie artyści najsłynniejsi z racji współczesnych obrazów olejnych: Chagall, Picasso, Szewczenko, Wyczółkowski czy Wyspiański. Akwaforta, mimo że zaliczana do tzw. grafiki warsztatowej, potrafi osiągać spore ceny młotkowe - ze względu na artystyczny status twórcy - na aukcjach sztuki, lecz przeciętne kwoty za wpółczesny kwasoryt nie są wygórowane. To przede wszystkim frapujące dekoracje na ścianę, a opowiadanie o procesie ich powstawania stanowi ciekawe doświadczenie estetyczne.

 

GALERIA FOKSAL 17 POLECA RÓWNIEŻ ARTYKUŁ:

     Monotypia. Wyjątkowa technika graficzna     

 

 

Kopiowanie oraz rozpowszechnianie treści umieszczonych na portalu internetowym "Galeria Sztuki Współczesnej Foksal 17" na domenie foksal17.pl, jest zabronione bez zgody Artcorp Sp. z o.o. © 2020. [Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.]

Kategorie