Barwa niebieska w historii sztuki

Barwa niebieska w historii sztuki

 

Jak sztuka odkryła błękit?

Odcieniem roku 2020 kultowej firmy Pantone został PANTONE 19-4052 Classic Blue. Stosują go galerie sztuki współczesnej na wernisażach, muzea w kolekcjach tematycznych, a artyści w swoich najnowszych kreacjach. Niezwykła jest jednak historia barwy błękitnej na przestrzeni wieluset lat rozwoju sztuki. Dzieła artystyczne od zawsze stymulowały wyobraźnię, uczucia i zadowalały estetyczne potrzeby ludzi. Kolor jest tu niezbędny, ponieważ podobnie jak odpowiednio dobrane nuty w muzyce, wywołuje określone reakcje. Od czasów starożytnych kolor niebieski repezentował dwie ważne siły natury - niebo (rozumiane jako powietrze) oraz wodę (przestwór morski). Istnieje interesująca teoria, iż nasi przodkowie nie rozpoznawali barwy niebieskiej i nie posiadali na nią nazwy. Być może była to tylko obawa przed potężnymi żywiołami? Sztuka często wiąże się ze swoistym misterium, dlatego pigment błękitny był rozwijany przez ludzkość przez ostatnie 6 000 lat. Oto krótkie podsumowanie historyczne...

 

Błękit nie ma żadnego wymiaru, jest poza pojęciami przestrzennymi, podczas gdy inne barwy uosabiają je. Wszystkie kolory sugerują pewne idee skojarzeniowe, psychologicznie lub namacalnie. Dla mnie błękit to, co najwyżej, morze i niebo a to, że tym samym reprezentują naturę jest w nim najbardziej abstrakcyjne.

Mark Doty

 

 DZIEŁA SZTUKI NA SPRZEDAŻ  |   Marynistyka    |  PRZEJDŹ DO ZBIORÓW GALERII FOKSAL 17 

 

To Egypcjanom w III wieku p.n.e zawdzięczamy imponujące eksperymenty, mające na celu uzyskanie błękitnego pigmentu na potrzeby sztuki dekoracyjnej. Proces przewidywał zmieszanie wapienia z minerałem zawierającym miedź, takim jak malachit lub azuryt, które następnie podgrzewano. Otrzymywany Błękit Egipski był następnie kruszony i łączony spoiwem, w postaci np. białka jaj. Wytrzymały pigment był wykorzystywany w tej postaci, aż do upadku Cesarstwa Rzymskiego w wieku IV. Długą historię prób przeszła też barwa, zwana dziś ultramaryną, otrzymywana z lapis-lazuli. Pigment artystyczny udało się z niego stworzyć na Bliskim Wschodzie w VI wieku n.e, a w Europie implementować dopiero w wieku XIV poprzez włoskich handlowców. Był to jednak materiał drogi, dlatego w Średniowiecznym malarstwie olejnym trudno go odnaleźć. W Baroku natomiast, jak mówią przypowieści, sam Vermeer tworząc "Dziewczynę z perłą", aby móc korzystać z ultramaryny wpędził swą rodzinę w długi. "Francuska ultramaryna", już otrzymywana syntetycznie, pojawiła się dopiero w XIX wieku. Niejakim zamiennikiem dla tego odcienia błękitu był kobalt - znany w Chinach od IX stulecia, opracowany we Francji również kazał malarzom na siebie czekać do 1802 roku! Pigment ceruleum powstał zaś powstał w wyniku eksperymentów z cynianem kobaltu i był wykorzystywany często wraz z dwoma poprzednimi w malarstwie. Ewolucja barwy niebieskiej w historii sztuki zdaje się być raczej linearna i konsekwentna.

 

Współczesne losy pigmentu błękitu

Niebieskie obrazy olejne na sprzedaż. Galeria Sztuki Foksal 17

Na przełomie XIX i XX wieku pigment niebieski okazał się znakomitym materiałem do farbowania tekstyliów. Zawrówno rękodzieła artystycznego, jak i sukien czy ubrań oficerów i żołnierzy. Pierwszy z nich to tzw. indygo, pigment do dziś wykorzystywany do barwienia materiału typu denim, na jeansy. Pigment ten powstaje w roślinie zwanej Indygowcem barwierskim, długo produkowany syntetycznie, okazuje się wykazywać pewne właściwości bio-przyjazne, co z pewnością ucieszy współczesnych obrońców natury. Drugi to tzw. navy-blue, zwany niegdyś błękitem morskim. Jest kojarzony z mundurami Brytyjskiej Marynarski Królewskiej oraz z ubiorami kadetów rozmaitych szkół morskich. Niezwykle istotne dla wielu mistrzów malarstwa współczesnego było pojawienie się Błękitu pruskiego, uwielbianego przez samego Picassa. Powstał w wyniku nieudanego eksperymentu niemieckiego farbiarza, który zanieczyszczając składniki zamiast barwy czerwonej otrzymał intensywny błękit. Z jego pomocą tworzono arcydzieła malarstwa olejnego, ale również okazał się przydatny do wykonywania kopii rysunków i szkiców np. architektonicznych.

Im bliżej czasom nam współczesnym, tym eksperymenty z niebieską barwą w sztuce odważniejsze. W 2006 roku odkryto np. iż Błękit egipski posiada właściwości fluorescencyjne, dzięki czemu łatwiejsze stały się doświadczenia i datowanie archeologiczne. W roku 2009 zaskakujące odkrycie nowego pigmentu błękitu wyszło z rąk profesora elektroniki z Oregonu, który odkrył że niektóre elementy przewodzące, po podgrzaniu, emitują owy kolor. Został on opatentowany w 2016 roku i nosi nazwę YInMn blue. Wspomniany na początku artykułu kreator trendów, Pantone oznaczył kolejny "nowy niebieski", natomiast twórcy skali RGB przygotowali na 2020 rok swoje propozycje. To bardzo intensywne pigmenty o nazwach Aqua Menthe (mieszanka cyjanu i mięty) oraz Phantom Blue (mocna mieszanka indygo-navy). Kolor roku Pantone króluje obecnie w rzeźbie kinetycznej, artystycznych wydarzeniach typu performance art, obrazach olejnych i akrylowych, sztuce immersyjnej czy cross-media. Kariera błękitu trwa w nowych technologiach!

 

GALERIA FOKSAL 17 POLECA RÓWNIEŻ ARTYKUŁ:

     Color Field Painting. Abstrakcja koloru i przestrzeni     


Kopiowanie oraz rozpowszechnianie treści umieszczonych na portalu internetowym "Galeria Sztuki Współczesnej Foksal 17" na domenie foksal17.pl, jest zabronione bez zgody Artcorp Sp. z o.o. © 2020. [Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.]

Kategorie