Czym jest krakelura? || Wpływ na obraz olejny

Czym jest krakelura? || Wpływ na obraz olejny

Istota zjawiska

Krakelura, od francuskiego słowa "craquelé" oznaczającego popękany, to termin używany w historii sztuki do określenia spękań na powierzchni pracy malarskiej lub innej powierzchni np. tekstyliach. Powstaje w efekcie starzenia się danego eksponatu, wysychania medium użytego do jego wykonania, jak również intencjonalnego działania w celu uzyskania swoistego "wzoru". W tym ostatnim przypadku krakelura ma miejsce głównie w ceramice oraz przedmiotach lub wizerunkach wykonanych w kości słoniowej Nas jednak interesuje kwestia spękań na obrazach olejnych (występują one także w pracach z użyciem metody tempery). Ich natura oraz "efekt" zależą od wielu czynników, a ich morfologia pozwala na określenie jakich materiałów użyto w danym obrazie olejnym. To niezwykle cenne dla identyfikacji dzieł sztuki oraz ich autentykacji. Jedni powiedzieliby - uszkodzenia - krakelura posiada natomiast style i może być precyzyjnie sklasyfikowana w zależności od nurtu malarstwa.

  

Malarstwo jest bardzo łatwe, kiedy się nie wie jak to robić. Gdy się wie, jest niezmiernie trudne.

Edgar Degas

 

Wspomniana morfologia krakelury gromadzi informacje o kierunku w którym przebiegają pęknięcia na obrazie olejnym, ich kształt, rozmieszczenie i grubość. Konserwatorzy dzieł sztuki doszukują się nawet takich relacji jak porównanie wątku i osnowy płótna względem pęknięć. Określając te cechy można przyporządkować poddawany analizie obraz do jednego z historycznych nurtów w malarstwie. Są to: włoskie obrazy na desce/panelu, flamandzkie obrazy na desce/panelu, niderlandzkie obrazy na płótnie oraz francuskie obrazy na płótnie. W materiałach źródłowych tego zagadnienia, na plan pierwszy najciekawszych odkryć wysuwa się malarstwo panelowe, szczególnie od XIV do XVII wieku. Obrazy na panelach, zanim zostały zastąpione pracami na płótnie, stanowiły główne podłoże dla obrazów olejnych w Europie. Były to złożone strukturalnie prace, wykorzystujące klej zwierzęcy oraz warstwy gesso, przed nałożeniem finalnego medium oraz werniksu. Stanowią one dziś jedne z najbardziej cenionych eksponatów w muzeach całego świata, a jednocześnie są niezwykle wrażliwe na wilgotność względną. Malowidło na drewnie pod wpływem wilgoci puchnie, kurczy natomiast przy wysychaniu co powoduje tzw. stres hygroskopijny a w rezultacie odkształcenia wymiarowe i powierzchniowe. Ot tajemnica krakelury!

 

 DZIEŁA SZTUKI NA SPRZEDAŻ  |   Martwa Natura    |  PRZEJDŹ DO ZBIORÓW GALERII FOKSAL 17 

 

Dodatkowy walor czy wada?

Krakelura obrazów na drewnie. Galeria Sztuki Foksal 17

Najnowsze badania niosą zaprzeczenie faktom biochemicznym, które opisaliśmy powyżej. Otóż według naukowców z Uniwersytetu Yale, intensywna krakelura na obrazie olejnym wykonanym na panelu drewnianym, wzmacnia jego ogólną odporność na warunki panujące w miejscu ekspozycji muzealnej. Opracowali oni eksperyment na 21 znanych gatunkach drewna używanego w malarstwie panelowym, prowadzony w 25 stopniach Celsjusza na wszystkich trzech warstwach obrazu olejnego. Drewno, klej i gesso poddane zostały naprężeniom generowanym wilgotnością, co zaowocowało ciekawym wnioskiem. Otóż stare, historyczne obrazy na desce drewnianej, niepoddane konserwacji, są bardzo stabilne, gdyż ilość spękań ułożonych blisko siebie (mniej niż 9mm) uniemożliwia tworzenie się nowej krakelury pomiędzy nimi. Tym samym w zmieniających się warunkach malarstwo panelowe ze spękaniami jest trwałe strukturalnie, nie wrażliwe i kruche! Stworzone modele komputerowe dodają wartości obrazom z krakelurom również w ten sposób, iż mogą pomóc muzeom i galeriom zoptymalizować koszty klimatyzowania pomieszczeń. Esteci mogą się krzywić na widok krakelury obrazu olejnego, zawsze jednak należy zachować szerokie spojrzenie...

   

GALERIA FOKSAL 17 POLECA RÓWNIEŻ ARTYKUŁ:

     Tekstura jako wizualny element sztuki. Vademecum     


 

Kopiowanie oraz rozpowszechnianie treści umieszczonych na portalu internetowym "Galeria Sztuki Współczesnej Foksal 17" na domenie foksal17.pl, jest zabronione bez zgody Artcorp Sp. z o.o. © 2020. [Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.]

Kategorie