Endurance art  ||  Sztuka zwierciadłem kryzysu

Endurance art  ||  Sztuka zwierciadłem kryzysu

 

Związek sztuki z siłą woli

Z definicji angielski rzeczownik "endurance" możemy tłumaczyć jako wytrzymałość, odporność, trwanie. I choć w formie przymiotnika "wytrzymałościowy" kojarzy się ze sportami wyczynowymi, również zdaje się odpowiadać opisywanemu zjawisku. Endurance art bowiem, to wykonanie w stylu performance, przed długi okres czasu, które może nadwyrężać i być wyzwaniem fizycznym oraz mentalnym dla biorących w nim udział. Ten sposób tworzenia dzieła sztuki wywodzi się z lat 70. XX wieku, kiedy to artyści tacy jak Vito Acconci czy Chris Burden używali swoich ciał do stworzenia "widowiska". Ciała, czy też sylwetki, obecność były zarówno przedmiotem sztuki jak i jego głównym medium. Najprościej rzecz ujmując, jest to występ artystyczny który może uwzględniać zmęczenie, wyczerpanie a nawet ból i cierpienie. Tego typu performance może odbywać się w różnych przestrzeniach wystawowych oraz w kameralnych atelier czy nowoczesnych galeriach sztuki.

 

Człowiek podczas wyprawy na tysiąc mil, musi zapomnieć o swoim celu. Należy mu wstawać każdego rana i mówić sobię "przejdę dwadzieścia pięć mil po czym odpocznę i zasnę".

Lew Tołstoj

 

Prezentacje artystyczne w takiej konwencji bywają nazywane sztuką konceptualną, choć nie zawsze ich ładunek estetyczny i emocjonalny zgadza się z definicją tego ruchu. Bardziej odpowiednie byłoby umieszczenie endurance art w konwencji artyzmu teatralnego oraz demonstracji pewnych wartości, jakie chce przekazać artysta. Niewątpliwie jednak, "instalacje" tego typu są w stanie wywołać podobne emocje, jak chociażby współczesne obrazy olejne czy rzeźba kinetyczna. Tym, co ujmuje widzów widowiska najbardziej, jest obecność autentycznych osób w aranżacji - może to być sam twórca, lub ochotnicy, artyści po fachu lub przypadkowe osoby (np. namówione w przestrzeni publicznej takiej jak stacja metra, plac miejski). W miarę trwania przedstawienia efekt przynosi przedłużanie się go w czasie - obserwujący podziwia niezachwianą cierpliwość performerów oraz odporność na fizyczne niedogodności. Szczególnie w obecnych czasach możemy się odnieść do tego rodzaju przeżywania sztuki - w okresach kryzysu światowego czy lokalnego odbiorca może wręcz uzyskać w endurance art swoistą pociechę.

  


Kilkoro artystów, z pewnością, jest najszerzej kojarzonych ze sztuką nowoczesną w stylu endurance. Przede wszystkim, Chińczyk urodzony na Tajwanie, Tehching Hsieh uważany przez innych "wytrzymałościowców" za mistrza nurtu. Zasłynął on w 1979 roku, kiedy to zamknął się w skonstruowanej przez siebie drewnianej skrzyni na 1 rok, robiąc absolutnie nic. Z kolei w latach 80. XX wieku szokował aranżacją "One Year Performance 1980–1981 (Time Clock Piece)" - wówczas przez 12 miesięcy co godzinę wyłączał alarm budzika, pozbawiając się odpoczynku. Inną koncepcją było "Rope Piece 1983-84", zrealizowane poprzez związanie się sznurę z artystką Lindą Montano na okres jednego roku. Kolejną sławą endurance art jest Marina Abramović, uważająca się za uczennicę Hsieh'a. Od lat 70. XX wieku organizuje ona długotrwałe, prowokacyjne występy niejednokrotnie zagrażające jej zdrowiu oraz kondycji psychicznej. Dla przykładu w 2010 w jednej z galerii sztuki współczesnej sygnowanej przez nowojorskie MoMA, artystka przez 3 miesiące siedziała twarzą do ściany, milcząc ("The Artist Is Present"). Nieco wcześniej spędziła 12 dni bez pożywienia na eksponowanym miejscu scenicznym, na oczach publiczności.

  

 DZIEŁA SZTUKI NA SPRZEDAŻ  |   Martwa Natura    |  PRZEJDŹ DO ZBIORÓW GALERII FOKSAL 17 

  

Inne funkcje sztuki wytrzymałości

Nowe oblicza sztuki. Warszawa Galeria Sztuki Foksal 17

Odporność i cierpliwość podczas statycznych bądź dynamicznych występów w stylu "performing endurance" od lat 60. XX wieku była zaprzęgana do aktów o wydźwięku politycznym. Były to zwykle protesty wobec działań poszczególnych rządów, rozpętywaniu wojen i konfliktów międzynarodowych, globalnemu głodowi. W tym miejscu możemy wspomnieć chociażby słynną Yoko Ono, żonę ś.p. Johna Lennona czy wielu artystów protestujących przeciwko wojnie w Wietnamie. Kolejną funkcją przedsięwzięć wytrzymałościowców artystycznych jest próba pokonania własnych barier psychicznych. W latach 2013-2016 niejaki Abel Azcona pozostawał w zamknięciu jednej z sal galerii sztuki współczesnej w Madrycie, w totalnych ciemnościach, do 42. dnia - przerwano wtedy występ z powodów zdrowotnych i hospitalizowano performera. Jego celem było zwrócenie uwagi na zagadnienia samotności, choroby psychicznej oraz poszukiwanie tożsamości. Siła spokoju, cierpliwość, wytrzymałość. Wartości niezwykle cenne, ubrane w szatę nowoczesnej sztuki.

   

GALERIA FOKSAL 17 POLECA RÓWNIEŻ ARTYKUŁ:

     Digital Gallery Hoppping. Trend w pandemii     

 

 

Kopiowanie oraz rozpowszechnianie treści umieszczonych na portalu internetowym "Galeria Sztuki Współczesnej Foksal 17" na domenie foksal17.pl, jest zabronione bez zgody Artcorp Sp. z o.o. © 2020. [Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.]

Kategorie