Sztuka ukraińska || W kierunku XXI wieku

Sztuka ukraińska || W kierunku XXI wieku

Dwie i więcej stron medalu

Dychotomia realiów sztuki ukraińskiej ma miejsce na jeszcze dodatkowych płaszczyznach. Z jednej strony występują różnice w popycie na e.g. abstrakcyjne, niefiguratywne obrazy olejne wśród kolekcjonerów ukraińskich, a zainteresowaniem międzynarodowym. Z kolejnego punktu widzenia eksperci branżowi określają momentum ukraińskiego potencjału artystycznego - nawet przed pandemią koronawirusa - jako "zimne", "niemrawe". Dyrektor stowarzyszenia sztuk pięknych w Kijowie wyraża wręcz zdanie, iż rynek sztuki na Ukrainie istnieje (działają galerie, muzea, domy aukcyjne oraz inwestorzy w sztukę), a jednocześnie go nie ma. Na czym polega ta złożoność? Jawi się ona jako, jak przypuszczamy, brak swoistej harmonii zarówno twórczej jak i biznesowej. Dotyczy to w szczególności sztuki nowoczesnej oraz artystów uprawiających malarstwo współczesne. Eksperymenty z estetyką niefiguratywną nastąpiły na Ukrainie później niż podobne ruchy artystyczne w Europie.

 

Jedyną rzeczą, na której powinno nam na Ukrainie zależeć, to przeżyć najbliższe - choć jedno - stulcie poprawnie, owocnie.

Lina Kostenko

 

W ujęciu historycznym najistotniejszym źródłem tej konfuzji jest pojęcie i nurt ekspresjonizmu abstrakcyjnego, który w sztuce powojennej był ogromnie ceniony w Ameryce, nieco mniej w Europie. Ukraińscy koneserzy sztuki doceniali natomiast aż do lat 80. XX wieku głównie trendy avant-garde (szczególnie włoskich autorów), Nouveau réalisme czy spacjalizm. Środowisko artystyczne Ukrainy pozytywnie absorbowało europejski minimalizm obrazów olejnych, jak i trendy chłodnej architektury. Nie bez znaczenia pozostaje i tutaj czynnik polityczno-ustrojowy, a "podcinanie skrzydeł" kulturze jest w takich przypadkach, niestety, dość oczywiste. Sztuka ukraińska nie operowała abstrakcją czy monochromatycznością współczesnych obrazów, nawet w obliczu rozprzestrzeniania się kontrkultury. Dopiero na przełomie lat 80. i 90. zarówno w wymiarze akademickim jak i artystycznym, malarstwo figuratywne straciło absolutną przewagę w podejmowanych tematach i technikach. Malarze zaczęli doceniać intensywne kolory i dowolność formy części składowych nowoczesnych obrazów olejnych.

 

Ukraiński błękit i czerń

W latach 90. rozwinął się specyficzny trend w malarstwie ukraińskim, oparty o eksperymenty z błękitną plamą barwną w pejzażach. Należy tutaj wymienić nazwisko Tiberiy Szilvashi'ego, który od lat 70. fascynował się "błękitem międzynarodowym" Yves Kleina, lecz wtedy nie dokończył żadnego płótna skupionego na tym pigmencie i tonacji. Wieloletnie wysiłki warsztatowe doprowadziły do opracowania przez niego ukraińskiej wersji ultramaryny oraz nieformalnej klasyki nowoczesnych ukraińskich obrazów. Dzięki wpływowi Szilvashi'ego sztuka ukraińska przeszła tzw. edukację kolorystyczną oraz kultywację procesu tworzenia obrazu, traktowanego jako szereg prób, nie zaś tylko wykonanie zadanej pracy. Przyjęcie abstrakcji oraz monochromatyczności - w tym przypadku w błękicie - skierowało artystów na Ukrainie na ścieżki intelektualnego podejścia do sztuki, nacechowanego głęboką kontemplacją. Z drugiej strony czerń ... uniwersalny kolor oddający totalitarny dwudziestowieczny ucisk polityczny. W podobnym okresie swoje prace, już stanowczo abstrakcyjne, tworzył Ihor Yanovych, który czarnym pigmentem budował "organiczny dramat kompozycji" swoich dzieł, w tym ukraińskiej ceramiki.

 

 DZIEŁA SZTUKI NA SPRZEDAŻ  |   Oleg Litvinenko    |  PRZEJDŹ DO ZBIORÓW GALERII FOKSAL 17 

 

Sztuka na Ukrainie w XXI wieku

Rynek sztuki w Niemczech. Galeria Sztuki Foksal 17

Kontekst społeczny zatem zawsze w sztuce ukraińskiej był niezwykle istotny, pozwolił jednak na apropriację przez artystów na Ukrainie ogólnoświatowych trendów. Petro Bevza, przykładowo, popularyzuje abstrakcyjne obrazy oparte o plastyczność i plamę barwną w kompozycji. Tendencje te jednak pojawiły się nie stopniowo, lecz zdecydowanie nagle w ukraińskim leksykonie sztuki współczesnej. Jest to jedna ze składowych zjawiska mniejszej popularności rdzennie ukraińskiej sztuki w kraju, niż na scenie międzynarodowej. Wcześniej wspomniani artyści mają na swoim koncie niezliczone projekty zagraniczne, prywatni kolekcjonerzy jak i muzea oraz galerie sztuki współczesnej na całym świecie gromadzą dzieła ukraińskich abstrakcjonistów. Jednakże nie tylko wypływ dzieł, jak i przenosiny samych artystów-malarzy poza kraj, powodują to anemiczne zainteresowanie Ukraińców.

Co niezwykłe, pomimo ilości muzeów w Kijowie, Odessie czy Charkowie, Ukraina nie posiada muzeum sztuki współczesnej z prawdziwego zdarzenia. Ogranicza to "kartę przetargową" sztuki ukraińskiej w samym kraju, pomimo podejmowanych w ostatnich latach prywatnych inicjatyw muzealnych i galeryjnych. Brak jest państwowej strategii promowania artystów ukraińskich, jednak powoli oferowanych jest coraz więcej kursów akademickich czy inicjatyw warsztatowych. Jedyną finansowaną przez państwo instytucją wspierającą sztukę jest Ukraińska Fundacja Kulturalna, znane PinchukArtCentre jest finansowane prywatnie, natomiast prężnie działające Visual Culture Research Center otrzymuje środki od organizacji i instytucji kultury z rozmaitych europejskich krajów. Zachodni rynek sztuki jest przepastny i wielokierunkowo finansowany, stanowi zatem jaskrawy kontrast wobec pozycji sztuki ukraińskiej. Nie ulega wątpliwości, że współpraca rządu ze środowiskiem artystycznym jest niezbędna, by wzmocnić siłę nabywczą oraz obroty na ukraińskim rynku sztuki. To szczególnie ważne w obliczu pandemii koronawirusa, która spowodowała wstrzymanie wielu grantów i dotacji. Kiedy świat upora się już z mikrobiologicznym wrogiem, dla Ukrainy nastąpi znakomity czas na odrodzenie aktywności artystycznej. Liczymy na to!

 

 

GALERIA FOKSAL 17 POLECA RÓWNIEŻ ARTYKUŁ:

     Rosja na rynku sztuki. Tendencje 2019     

 

 

Kopiowanie oraz rozpowszechnianie treści umieszczonych na portalu internetowym "Galeria Sztuki Współczesnej Foksal 17" na domenie foksal17.pl, jest zabronione bez zgody Artcorp Sp. z o.o. © 2020. [Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.]

Kategorie