Teoria barw  ||  Subiektywna i mierzalna

Teoria barw  ||  Subiektywna i mierzalna

 

Kolor w malarstwie - teoria

Pod względem pojęciowym koneser sztuki współczesnej może doświadczyć pewnej konfuzji. Proponuje nam się rozważania o teorii barw, kolorymetrii (dział psychofizyki), czy naukach o widzeniu i psychologii koloru. Niełatwo te działy wiedzy rozgraniczych, jednak nas dziś interesuje ta pierwsza - teoria koloru - jak zwykło się ją nazywać w wymiarze praktycznym. To właśnie użytkowy zbiór lub też przewodnik po łączeniu kolorów tak, aby osiągnąć pożądany efekt artystyczny, jest niezwykle frapujący. Od XV wieku pojawiały się próby ujęcia w ramy oddziaływania barw obrazów olejnych, a okresy w sztuce poprzedzające osiemnastowieczne dokonania, traktowały barwy dość zasadniczo. Jak wiemy z teorii sztuk wizualnych, człowiek jest w stanie rozpoznać tzw. kolory podstawowe, drugorzędowe i trzeciorzędowe. Ich wzajemną interakcją zajmowali się wnikliwie sami Isaac Newton, czy Johann Wolfgang von Goethe.

 

Najbardziej czyste i refleksyjne umysły to te, które uwielbiają kolor przede wszystkim.

John Ruskin

 

Newton wniósł swój wkład w teorię barw opracowując w 1666 roku pierwsze tzw. koło barw (wykres kołowy kolorów), czyli graficzne zestawienie kolorów najbardziej się od siebie różniących. Niemiecki poeta zaś zajmował się psychologicznym wpływem mieszania i zestawiania kolorów ("Teoria koloru" 1810). Obaj położyli podwaliny pod wyjście na wyższy poziom percepcji i praktyki stosowania barw, poza podziałem na kolory podstawowe, czy też "pierwotne": czerwony, żółty i niebieski (ang. RYB - red, yellow, blue). Pod koniec XIX wieku ustalił się osąd, iż praktycznie wszelkie barwy można uzyskać z zaledwie trzech kolorów. Wtedy to jednak był system RGB (ang. red, green, blue), tworzony przez czerwień, zieleń i błękit wraz z odpowiednimi monochromatycznymi reakcjami światła. Kolejno teoria barw w malarstwie współczesnym opisała, iż RGB odbierane są w określony sposób przez trzy różne receptory w siatkówce oka. Stąd już krok do wspomnianej kolorymetrii oraz innych dwudziestowiecznych teorii pola kolorystycznego i percepcji kolorystycznej. Wraz z rozwojem technik druku oraz fotografii do teorii dołączyła kolejna trójca: CMYK (ang. cyan, magenta, yellow, black: cyjan, magenta, żółcień, czerń), wykorzystywana w technologii i przemyśle. Powróćmy jednak do podstawowej teorii barw, mającej tak duży wpływ na współczesne obrazy olejne i ich odbiór.

 

 DZIEŁA SZTUKI NA SPRZEDAŻ     |    Pejzaż    |    PRZEJDŹ DO ZBIORÓW GALERII FOKSAL 17 

  

Teoria barw - podstawy

Kolor w nowoczesnych obrazach olejnych. Warszawa Galeria Sztuki Foksal 17

Większość efektów kolorystycznych pojawia się we współczesnym malarstwie na zasadzie współistnienia trzech czynników: waloru (jasny/ciemny), intensywności (nasycenie i czystość pigmentu) oraz odcienia (ang. hue; czerwienie, żółcienie, błękity). Jest to naturalnie podział bardzo podstawowy, z czasem w teorii barw pojawiły się dalsze rozróżnienia i definicje. Obrazy olejne moga powstawać bowiem z użyciem m.in. barw achromatycznych - czyli takich które zgodnie z newtonowskim kołem przeciwstawnych kolorów - w połączeniu znoszą swe odcienie. Słowem, biorąc pod uwagę rozszczepienie światła widzialnego i inne czynniki fizyczne, kolory redukują się do "wszelkich stopni szarości", co również nazywamy dopełnieniem kolorystycznym. Wyróżniamy barwy analogiczne, czyli takie, które położone są obok siebie w kołowym spektrum, oraz chromatyczne (różne odcienie tego samego koloru np. błękit morski vs. kobalt).

Jeszcze innym powszechnie uznawanym podziałem jest cezura: kolory ciepłe i zimne vel. chłodne. Wszystkie one w malarstwie nowoczesnym są podstawą uzyskania odpowiedniego kontrastu lub komplementarności na obrazie olejnym. Zjawiska te, idąc dalej, również otrzymały podział na czystość i walor koloru. W miarę rozwoju nauki uzyskaliśmy niezmierzone pole teorii barw, włączając w nią zjawisko Dopplera czy wielkość nazywaną "harmonią koloru" wyrażoną za pomocą funkcji matematycznej. Jaki jest w zasadzie cel ciągle ewoluującej teorii barw w sztuce nowoczesnej? W zależności od intencji malarza ma ona przede wszystkim w efektywny sposób pozwolić mu na uzyskanie zamierzonego efektu estetycznego u widza. Ów będzie kolorystykę obrazu olejnego odbierał subiektywnie, jednak nauka znów potwierdza, że barwy i ich przymioty można opisać w sposób mierzalny. Nie czyni to sztuki nowoczesnej bardziej przewidywalną - pozwala nam jedynie nazwać to, co widzimy.

 

GALERIA FOKSAL 17 POLECA RÓWNIEŻ ARTYKUŁ:

     Technologia zmienia sztukę. Przykłady     

 

 

Kopiowanie oraz rozpowszechnianie treści umieszczonych na portalu internetowym "Galeria Sztuki Współczesnej Foksal 17" na domenie foksal17.pl, jest zabronione bez zgody Artcorp Sp. z o.o. © 2020. [Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.]

Kategorie